سيد مرتضى حسين صدر الافاضل ( مترجم : محمد هاشم )
407
مطلع انوار ( احوال دانشوران شيعه پاكستان و هند ) ( فارسي )
على نقى حيدرآبادى 1277 ه ق / 1860 م 1354 ه ق / 1935 م مولانا على نقى بن مولانا سيد محمّد على ، به لقب « قبله و كعبه » در حيدرآباد شهرت داشت و در دكن ، مدرس و ميسور ، مقام مرجعيت را دارا بود . عمامه بر سر مىگذاشت و عبا بر تن مىكرد و شهرت و عزت فوقالعادهاى داشت . از نظر اجراى « اعلاى كلمة الحق » و امر به معروف بىباك بود . وطن اصلى مولانا بيگنپلى ( حاكمنشين شيعه در جنوب هند ) بود . وى در 13 رجب 1277 ه ق به دنيا آمد . مراحل مختلف آموزشى را نزد پدر بزرگوار خود و استادان معاصر طى كرد ، شرايع و شرح لمعه و غيره را نزد مولانا شيخ محمد على خراسانى خواند و بعد از پدرش بتدريج به مقام مرجعيت رسيد . وى در حيدرآباد دكن سكونت گزيده بود و مانند پدرش در منزل خود نماز جماعت برگزار مىكرد چرا كه در حيدرآباد درهاى مساجد بسته و جماعت براى مردم ممنوع بود . خالهء مولانا على نقى با اجازهء حكومت وقت مسجدى بنا كرد كه با مخالفت مردم روبرو شد و مردم بر ضد مولانا شوريدند ، ولى مولانا تمام سختيها را با صبر و حوصله تحمّل كرد و سرانجام با دخالت حكومت وقت به اختلافات پايان داده شد . مولانا در 24 ذىالحجّه 1354 ه ق درگذشت و در دايرهء مير محمّد مؤمن به خاك سپرده شد ، عكس آن مرحوم نزد من موجود است . عماد الدّين الحجازى 1069 ه ق / 1659 م سيد عماد الدّين بن بركات بن جعفر بن بركات بن ابى غنى الحسين از حجاز به دكن آمد و امير سيد نظام الدّين احمد از وى پذيرايى كرد . نمونهاى چند از اشعار مدحيه و ادبيات عرب در سلافة العصر ( ص 31 تا 42 ) موجود است . سيد على مدنى در سال 1062 ه ق با وى ملاقات كرده بود و به قول او نزد پدرش در روز جمعه 20 شوال 1069 ه ق وفات يافت . سيد عليخان مرثيهاى سرود با مطلع : لنا كل يوم زنّة و عويل * و خطب يكل الراى و هو صقيل